7 oktober 2020

De eindgebruiker is de expert

Tim van Santen heeft vlak voor de zomer zijn master Health Innovation afgerond. Met als resultaat  een ontwerp voor een hulpmiddel op de smartphone ter ondersteuning van jonge mensen met dementie, genaamd Droutine. Het doel van Droutine is het ondersteunen van het geheugen en verlengen van de zelfredzaamheid bij de dagelijkse handelingen. Tim gaat nu na zijn studie verder met de ontwikkeling van dit hulpmiddel.

Op 14-jarige leeftijd kwam Tim in aanraking met dementie. Tim: “Mijn oma kreeg dementie waardoor ik van dichtbij meemaakte welke impact dit heeft op je leven. Een aantal jaar later, tijdens mijn HBO-opleiding Management in de Zorg, werd mij duidelijk dat de groei van het aantal gevallen van dementie een enorme ziektelast veroorzaakt. Die gedachte heeft mij niet meer losgelaten.” Tim is na zijn studie gaan werken bij Leertouwer als adviseur Zorgdomotica. In die hoedanigheid was hij gevraagd voor een presentatie bij Opella, een zorgaanbieder in regio Veenendaal. De toehoorders bleken mensen met dementie op jonge leeftijd. Tim: “In de anderhalf jaar sinds ik deze reis ben begonnen, is mij veel duidelijk geworden. Niemand wil zijn zelfredzaamheid verliezen. Niemand wil in de steek gelaten worden door zijn of haar eigen cognitie. Gevoelens van onzekerheid, verwardheid en afhankelijkheid hebben mij geraakt. Wat ik te veel ben tegen gekomen in mijn zoektocht naar een oplossing, zijn hulpmiddelen die de afhankelijkheid van mensen met dementie bevestigen. Veiligheid bieden, vrijheid beperken, alles om de mantelzorg een gerust gevoel te geven. Géén oplossing om mensen met dementie de regie over het leven terug te geven. Ik merkte al snel dat deze mensen veel gebruik maken van hun smartphone. Hier moest ik iets mee”.

Co-creatie
In zijn master leerde Tim het belang van ontwerponderzoek. Tim: “In het ontwerponderzoek is het uitgangspunt dat de eindgebruiker expert is van het probleem. Een voorwaarde is dat de eindgebruiker betrokken is bij het ontwerp. Dit noemen we co-creatie. Daarom begin je met het leren kennen van de motivaties, beperkingen en context van het probleem: de empathiefase. Voor het ontwerponderzoek heb ik een dag meegelopen met een vrouw van 53 met dementie. Zo leerde ik meer over de problemen en welke trucjes zij zelf al hadden bedacht. Ik ben mee geweest naar haar dagbestedingsgroep in de Lisidunahof van Beweging 3.0. Dat was een leerzaam bezoek; de deelnemers hebben allemaal een eigen verhaal en manier van doen. Ook dat is belangrijk in het ontwerponderzoek.” Op basis van de eerste inzichten is het belangrijk dat je zo snel mogelijk prototypes gaat testen. Zo leer je het snelst over de behoeften en mogelijke oplossingen. “De prototypes waren gewoon van papier. Gezamenlijk met cliënten, mantelzorgers en zorgprofessionals hebben we besproken of een cameraatje op de borst bijvoorbeeld zou helpen. Hier kwam onder andere uit naar voren dat het hulpmiddel niet stigmatiserend mag zijn. Op basis van alle inzichten heb ik onder andere persona’s gemaakt: fictieve personen die zijn gebaseerd op kenmerken, eigenschappen en motivaties van bestaande mensen met dementie. De persona’s zijn geverifieerd met mensen met dementie, partners en casemanagers”.

Corona
Helaas werd het afstudeeronderzoek van Tim verstoord door de coronacrisis. Tim: “Ik stond op het punt om mijn ontwerp op smartphones te gaan testen toen alles op slot ging. Ik heb in allerijl een Hackathon georganiseerd: een online sessie van één volledige dag. Met 14 personen: personen met dementie, partners, een ergotherapeut, casemanager, twee innovatieadviseurs en collega ontwerpers hebben wij online aan mijn ontwerpuitdaging gewerkt. De waarde van deze sessie heeft mij enorm verbaasd. Doordat de mensen met dementie en partners vanuit huis deelnamen, voelden zij zich gevoelsmatig meer op hun gemak van in een groep. Zij vertelden de deelnemers meer dan ik had verwacht. Met deze sessie kreeg ik voldoende input om mijn onderzoek af te ronden.”

Toekomst
Nu Tim klaar is met zijn master zet hij de ontwikkeling van het digitale hulpmiddel voort. Tim: “Ik ben 2 dagen minder gaan werken om aan dit hulpmiddel te werken. Ik ga de testen in de praktijk alsnog doorzetten. Mijn missie is om de behoefte van de persoon met dementie voorop te stellen. Een gevoel van zekerheid bieden. Een cognitieve prothese die is ontwikkeld vanuit de behoefte en het vermogen van mensen met dementie. Waarop je terug kunt vallen en waarmee jouw onafhankelijkheid en vrijheid in stand blijft. “Imagine a memory which is outside you and responsive to you but doesn’t control you” (Inglis, et al., 2004). Mijn droom is dat mijn digitale hulpmiddel, het ecosysteem, over 10 jaar gebruikt wordt door iedereen in de doelgroep.”

Tim wil zijn ontwerp verder ontwikkelen samen met de eindgebruiker en wil contact zoeken met zorginstellingen. Hij maakt hierbij gebruik van het ledenoverzicht op de website van het Kenniscentrum.

Meer nieuwsberichten