YOD-INCLUDED

Dementie op jonge leeftijd kan heel anders zijn dan dementie op latere leeftijd. Mensen hebben vaak andere klachten, waardoor herkenning voor zorgverleners lastig is. Ook hebben mensen op jongere leeftijd andere zorgbehoeftes. Het samenwerkingsverband YOD-INCLUDED richt zich in onderzoek op jonge mensen met dementie. Onderzoekers, zorgorganisaties, ervaringsdeskundigen en patiëntenorganisaties werken samen met de ambitie om de kwaliteit van leven van jonge mensen met dementie te verbeteren.

 

YOD-INCLUDED Logo Transparant (002)De afkorting YOD staat voor Young-Onset Dementia (in het Nederlands: dementie op jonge leeftijd). ‘INCLUDED’ staat voor de inclusiviteit van het onderzoek dat we doen. Wij willen zoveel mogelijk jonge mensen met dementie en hun naasten aan ons onderzoek laten meedoen. Ook groepen die in eerder onderzoek niet altijd goed vertegenwoordigd waren. Denk bijvoorbeeld aan verschillende vormen van dementie, verschillende leeftijden en verschillende culture achtergronden. 

 

Waarom onderzoek naar dementie op jonge leeftijd?

We spreken van dementie op jonge leeftijd wanneer iemand onder de 65 jaar dementie krijgt, of wanneer iemand later een diagnose dementie krijgt maar de eerste klachten al voor de leeftijd van 65 jaar aanwezig waren. Onderzoekers doen speciaal onderzoek naar dementie bij jonge mensen, omdat dementie voor jonge mensen heel anders is dan voor ouderen. 
 
Jonge mensen hebben vaak andere klachten. Zij hebben vaker gedragsveranderingen en spraakproblemen, maar geen of minder geheugenklachten. Dit maakt het lastig voor zorgverleners om de dementie te herkennen. Ook erfelijkheid speelt wat vaker een rol dan bij dementie op latere leeftijd, maar niet alle veranderingen van genen zijn bekend. Door hier onderzoek naar te doen, kan dementie straks eerder en beter bij jonge mensen worden herkend en vastgesteld. 
 
Zorg en behandeling van dementie is bij jonge mensen ook anders dan bij ouderen. Jonge mensen hebben vaak nog een baan en hebben soms nog opgroeiende kinderen. Doordat zij middenin in hun leven staan, hebben jonge mensen heel andere wensen rondom de zorg. Het is dan ook de bedoeling om de zorg en behandeling van dementie in de toekomst zo goed mogelijk op de behoeftes van jonge mensen aan te kunnen passen. Hiermee willen we de kwaliteit van leven van jonge mensen met dementie en hun naasten verbeteren.

 

Landelijke studie

Om de zorg en behandeling van dementie in de toekomst zo goed mogelijk op de behoeftes van jonge mensen aan te kunnen passen en de kwaliteit van leven van jonge mensen met dementie en hun naasten verbeteren, hebben de onderzoekers van YOD-INCLUDED een landelijke studie opgezet: de JMD-studie. JMD staat voor Jonge Mensen met Dementie. We volgen een groep mensen met dementie op jonge leeftijd voor lange tijd. 

Lees verder

Ervaringsdeskundigen

Om zo nuttig mogelijk onderzoek te doen wordt een groep ervaringsdeskundigen nauw bij het onderzoek betrokken. Deze ervaringsdeskundigen zijn jonge mensen met dementie of hun naasten die meedenken over het onderzoek van het consortium. Bijvoorbeeld hoe belangrijk sommige onderzoeken zijn, hoe moeilijk het voor iemand is om mee te doen en hoe de uitkomsten van het onderzoek straks kunnen worden gebruikt. 

Lees verder

Wie zijn wij?

YOD-INCLUDED staat onder leiding van het Radboudumc Alzheimer Centrum en Alzheimercentrum Amsterdam. Het onderzoek van YOD-INCLUDED wordt mede mogelijk gemaakt door ZonMw, met cofinanciering van de Hersenstichting.  Daarnaast zijn onderzoekers, zorgverleners en belangenbehartigers van de volgende organisaties onderdeel van YOD-INCLUDED: 

Lees verder

Nieuws

  1. Wat hebben mensen met dementie op jonge leeftijd nodig?

    4 mei 2026

    Mensen met dementie op jonge leeftijd en hun naasten hebben vaak andere behoeften dan mensen die op latere leeftijd dementie krijgen. Zij staan meestal nog midden in het leven, met werk, gezin, sociale contacten en verantwoordelijkheden. Dit onderzoek laat zien welke ondersteuning nodig is in verschillende fasen van de ziekte, thuis én in een zorginstelling. Ook maakt het duidelijk waarom zorg goed moet aansluiten bij de persoonlijke situatie, de vorm van dementie en de behoeften van de familie.

    Lees meer over "Wat hebben mensen met dementie op jonge leeftijd nodig?"

  2. Belangrijke factoren voor proactieve zorgplanning bij jonge mensen met dementie

    26 maart 2026

    Hoe voer je op tijd het gesprek over toekomstige zorg met jonge mensen met dementie — en wat helpt of belemmert daarbij? Deze review laat zien dat vertrouwen, goede informatie en betrokkenheid van naasten cruciaal zijn voor succesvolle proactieve zorgplanning. Ontdek welke factoren het verschil maken en hoe zorgplanning beter kan aansluiten bij het leven en de behoeften van jonge mensen met dementie.

     

    Lees meer over "Belangrijke factoren voor proactieve zorgplanning bij jonge mensen met dementie"

  3. Maak kennis met Jana Thomas.

    24 maart 2026

    Jana is GZ-psycholoog bij Archipel Zorggroep en stelt zich graag even aan jullie voor.

     

    Lees meer over "Maak kennis met Jana Thomas."

  4. Maak kennis met Tayfur Cetinkaya

    24 maart 2026

    Een korte kennismaking met Tayfur Cetinkaya, onderzoeksassisten en neuropsycholoog Amsterdam UMC.

     

    Lees meer over "Maak kennis met Tayfur Cetinkaya"

  5. Welke screeningstest werkt het beste bij erfelijke frontotemporale dementie?

    23 maart 2026

    Welke test herkent erfelijke frontotemporale dementie het vroegst? Nieuw onderzoek laat zien dat het verschil tussen veelgebruikte screeningstesten groter is dan gedacht — met belangrijke gevolgen voor vroege diagnose.

    Lees meer over "Welke screeningstest werkt het beste bij erfelijke frontotemporale dementie?"

  6. Hoe een erfelijke afwijking de ziekte van Alzheimer kan beïnvloeden

    23 maart 2026

    Waarom verloopt Alzheimer bij de ene persoon sneller dan bij de andere? Onderzoekers ontdekten dat een kleine erfelijke afwijking hierin een rol kan spelen — met belangrijke gevolgen voor zorg en behandeling.

    Lees meer over "Hoe een erfelijke afwijking de ziekte van Alzheimer kan beïnvloeden"

  7. Van gevoel naar feiten; hoe datagericht werken richting geeft

    23 maart 2026

    In de regio Arnhem en omstreken groeide de behoefte aan meer inzicht in de zorgvraag en het zorgaanbod voor jonge mensen met dementie. Door samen te werken vanuit de aanbevelingen van de Zorgstandaard Dementie en gericht data te verzamelen, ontstond een sterke regionale aanpak. In dit artikel lees je hoe deze datagerichte werkwijze bijdraagt aan betere samenwerking, eerlijkere verdeling van caseload en onderbouwde keuzes in beleid en aanbod.

    Lees meer over "Van gevoel naar feiten; hoe datagericht werken richting geeft"

  8. Geheugenpoli’s zijn het startpunt van nazorg voor jonge mensen met dementie: zo versterken dementienetwerken de samenwerking

    28 januari 2026

    Wanneer jonge mensen de diagnose dementie krijgen, verandert hun leven in één klap. Wat er daarna gebeurt, hangt af van waar iemand woont,  de nazorg verschilt per regio.  Tijdens een YOD-leergemeenschap bijeenkomst op 1 december 2025 deelde Hanna Bodde, onderzoeker bij Erasmus MC en het YOD-INCLUDED consortium, nieuwe inzichten uit haar promotieonderzoek naar de nazorg voor jonge mensen met dementie (JMD). Haar conclusie is duidelijk: de geheugenpoli speelt een belangrijke rol, maar de praktijk is in Nederland nog te versnipperd.

    Lees meer over "Geheugenpoli’s zijn het startpunt van nazorg voor jonge mensen met dementie: zo versterken dementienetwerken de samenwerking"

  9. Jonge mensen met dementie: zo bouw je een regionaal expertiseteam dat werkt

    28 januari 2026

    Jonge mensen met dementie hebben vaak andere vragen en uitdagingen dan oudere mensen met dementie. Denk aan zorgen over werk en inkomen, of de impact op een gezin met opgroeiende kinderen. Dat vraagt om specialistische kennis en een netwerk waarin professionals elkaar snel kunnen vinden en goed samenwerken.
    In regio Drenthe & Steenwijkerland is een expertteam Jonge Mensen met Dementie opgezet. Tijdens de YOD-leergemeenschap op 1 december 2025 deelden Jaimy Klaster (projectleider van de werkgroep Jonge Mensen met Dementie in Drenthe & Steenwijkerland) en Karin Duiven (coördinator Dementienetwerk Drenthe & Steenwijkerland) hun ervaringen met deelnemers uit zes andere regio’s.

    Lees meer over "Jonge mensen met dementie: zo bouw je een regionaal expertiseteam dat werkt"

  10. Een dag die ertoe doet.

    8 januari 2026

    Een dag die ertoe doet. Inzichten en tips over zinvolle daginvulling bij dementie op jonge leeftijd.

    Lees meer over "Een dag die ertoe doet."

  11. Alzheimer Europe - Publiekssamenvatting YOD

    1 december 2025

    Dit onderzoek gaat over een groep mensen die klachten hebben die lijken op een vorm van dementie op jonge leeftijd, namelijk de gedragsvariant van frontotemporale dementie.

    Lees meer over "Alzheimer Europe - Publiekssamenvatting YOD"

  12. Publiekssamenvatting SANO

    12 november 2025

    De kracht van samen stond centraal tijdens de SANO Wetenschapsdag in Groningen. Samen met collega’s van SPREAD+, UNO-UMCG en UKON had ik een sessie voorbereidt. Samen met de zaal hebben we ervaringen gedeeld over hoe deelname van mensen met dementie en hun naasten écht vorm kan krijgen.

    Lees meer over "Publiekssamenvatting SANO"

Sluiten